.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
Βιταμίνες
Οι βιταμίνες είναι χημικές ουσίες, που αρχικά ορίστηκαν σαν οργανικές ενώσεις, βρίσκονται στις τροφές των ζώων και του ανθρώπου και είναι απαραίτητες για να διατηρήσουν τη ζωή και τη καλή υγεία . Η έννοια βιταμίνη διατυπώθηκε πρώτη φορά από τον Ολλανδό γιατρό Κρίστιαν Άικμαν, τιμημένο με βραβείο νόμπελ, το 1896 που ανακάλυψε ότι η ασθένεια μπέρι-μπέρι οφειλόταν στη χρήση ξεφλουδισμένου ρυζιού, ενώ με το πλήρες ρύζι δεν εμφανιζόταν. Παρουσίασε ένα πείραμα με εκχύλισμα πλήρους ρυζιού κατά της νόσου και η ιδιότητα αυτή αποδόθηκε σε μία αζωτούχο ένωση που ονομάστηκε βιταμίνη.
Οι βιταμίνες συμβολίστηκαν με γράμματα σύμφωνα με τη λειτουργία της κάθε μίας από αυτές. Στη πορεία του χρόνου τους δόθηκαν κατάλληλες ονομασίες που έχουν να κάνουν με τη χημική τους δομή. Σήμερα είναι γνωστές με ένα γράμμα του λατινικού αλφαβήτου ή με μία ονομασία. Οι βιταμίνες έχουν διαφορές μεταξύ τους ως προς τη δομή και τη λειτουργία. Χωρίζονται δε 2 βασικές κατηγορίες στις υδατοδιαλυτές και λιποδιαλυτές.
Οι βιταμίνες συμβολίστηκαν με γράμματα σύμφωνα με τη λειτουργία της κάθε μίας από αυτές. Στη πορεία του χρόνου τους δόθηκαν κατάλληλες ονομασίες που έχουν να κάνουν με τη χημική τους δομή. Σήμερα είναι γνωστές με ένα γράμμα του λατινικού αλφαβήτου ή με μία ονομασία. Οι βιταμίνες έχουν διαφορές μεταξύ τους ως προς τη δομή και τη λειτουργία. Χωρίζονται δε 2 βασικές κατηγορίες στις υδατοδιαλυτές και λιποδιαλυτές.
Βιολογία και σημασία
Οι βιταμίνες ρυθμίζουν τις διάφορες αντιδράσεις του μεταβολισμού ενώ άλλοι μεταβολίτες όπως τα λίπη, οι υδατάνθρακες και οι πρωτεΐνες χρησιμοποιούνται σαν πρώτη ύλη αυτών των αντιδράσεων. Μία έλλειψη βιταμίνης σταματάει τις ειδικές μεταβολικές εργασίες και μπορεί να αλλάξει τη μεταβολική ισορροπία στον οργανισμό. Οι υδατοδιαλυτές βιταμίνες συμμετέχουν στη μεταφορά ενέργειας και στο μεταβολισμό των πρωτεϊνών , των υδατανθράκων και των λιπών. Μερικές από τις λιποδιαλυτές βιταμίνες αποτελούν βασικό τμήμα των βιολογικών μεμβρανών και παίζουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της λειτουργικής ακεραιότητάς τους. Ορισμένες δρουν σε γενετικό επίπεδο και ελέγχουν τη σύνθεση ορισμένων ενζύμων.
Παντελής ή μερική στέρηση μίας ή περισσότερων βιταμινών από τον οργανισμό προκαλεί διάφορες παθολογικές καταστάσεις (αβιταμίνωση ή υποβιταμίνωση), που υποχωρούν ταχύτατα με την πρόσληψη των βιταμινών που λείπουν. Πάντως σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρούνται διαταραχές του οργανισμού, εξαιτίας πολύ μεγάλων δόσεων βιταμινών (υπερβιταμινώσεις) που είναι αντίστοιχες με αυτές της παντελούς έλλειψης.
Οι βιταμίνες ρυθμίζουν τις διάφορες αντιδράσεις του μεταβολισμού ενώ άλλοι μεταβολίτες όπως τα λίπη, οι υδατάνθρακες και οι πρωτεΐνες χρησιμοποιούνται σαν πρώτη ύλη αυτών των αντιδράσεων. Μία έλλειψη βιταμίνης σταματάει τις ειδικές μεταβολικές εργασίες και μπορεί να αλλάξει τη μεταβολική ισορροπία στον οργανισμό. Οι υδατοδιαλυτές βιταμίνες συμμετέχουν στη μεταφορά ενέργειας και στο μεταβολισμό των πρωτεϊνών , των υδατανθράκων και των λιπών. Μερικές από τις λιποδιαλυτές βιταμίνες αποτελούν βασικό τμήμα των βιολογικών μεμβρανών και παίζουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της λειτουργικής ακεραιότητάς τους. Ορισμένες δρουν σε γενετικό επίπεδο και ελέγχουν τη σύνθεση ορισμένων ενζύμων.
Παντελής ή μερική στέρηση μίας ή περισσότερων βιταμινών από τον οργανισμό προκαλεί διάφορες παθολογικές καταστάσεις (αβιταμίνωση ή υποβιταμίνωση), που υποχωρούν ταχύτατα με την πρόσληψη των βιταμινών που λείπουν. Πάντως σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρούνται διαταραχές του οργανισμού, εξαιτίας πολύ μεγάλων δόσεων βιταμινών (υπερβιταμινώσεις) που είναι αντίστοιχες με αυτές της παντελούς έλλειψης.
Λιποδιαλυτές βιταμίνες
Οι βιταμίνες αυτές είναι διαλυτές στα λίπη και κατανέμονται σε 4 ομάδες Α, D , E και Κ. Κάθε μία από τις ομάδες αυτές έχει πολλές συγγενείς ενώσεις που έχουν να κάνουν με μία βιολογική δραστηριότητα. Οι βιταμίνες αυτές δεν προσφέρονται όλες από τροφικές πηγές και μερικές δημιουργούνται και συντίθενται από τους οργανισμούς. Η μονάδα μέτρησης των βιταμινών Α και D είναι μία διεθνής μονάδα η IU (international unit=διεθνής μονάδα) και βασίζεται σε μία καθορισμένη βιολογική δραστηριότητα. Η δραστηριότητα των βιταμινών Ε και Κ εκφράζονται σε μικρογραμμάρια (mg) όπως και στις υδατοδιαλυτές βιταμίνες
Υδατοδιαλυτές βιταμίνες
Οι υδατοδιαλυτές βιταμίνες περιλαμβάνουν τη βιταμίνη C και την ομάδα των βιταμινών Β. Είναι απλά μόρια που περιέχουν υδρογόνο, οξυγόνο και άνθρακα ενώ μερικά θείο, άζωτο και κοβάλτιο. Ο βαθμός διάλυσης τους στο νερό είναι διαφορετικός και αυτή η ιδιότητα επηρεάζει την απορρόφηση τους από το έντερο και στη συνέχεια την απέκκριση τους και την αποθήκευση τους στους ιστούς του οργανισμού. Στην ελεύθερη μορφή τους οι υδατοδιαλυτές βιταμίνες είναι ανενεργές και ενεργοποιούνται όταν συνδεθούν ενζυμικά. Αφού σχηματιστεί ένα ενεργό συνένζυμο πρέπει να συνδεθεί με το κατάλληλο συστατικό πρωτεΐνης έτσι ώστε
να μπορέσουν να πραγματοποιηθούν οι διάφορες αντιδράσεις.
Βιταμίνη C
Η πιο κοινά γνωστή από όλες τις βιταμίνες λέγεται επίσης και ασκορβικό οξύ.
Τα πορτοκάλια είναι πλούσια σε βιταμίνη C.
Είναι μια υδατοδιαλυτή ουσία που μοιάζει με υδατάνθρακα και λαμβάνει μέρος σε διαδικασίες του μεταβολισμού κυρίως των ζωικών οργανισμών.
Απομονώθηκε από τα επινεφρίδια το 1928 από το βιοχημικό Ούγγρο νομπελίστα Άλμπερτ Ζεντ Γκιόργκι και αναγνωρίστηκε σαν παράγοντας θεραπείας του σκορβούτου το 1932. Η ονομασία της ασκορβικό οξύ προέρχεται από την έκφραση αντισκορβουτική βιταμίνη, δηλαδή τη βιταμίνη που θεραπεύει και προλαβαίνει το σκορβούτο. Η βιταμίνη C έχει τεράστια σημασία για τον ανθρώπινο οργανισμό και είναι αναγκαία για τις διάφορες μεταβολικές λειτουργίες, όπως η σύνθεση του κολλαγόνου , η διατήρηση της σταθερότητας των αιμοφόρων αγγείων, το μεταβολισμό των αμινοξέων και της απελευθέρωσης των διαφόρων ορμονών στα επινεφρίδια. Οι ημερήσιες ανάγκες του ανθρώπου σε βιταμίνη C είναι μεγάλες και φτάνουν τα 70-80 mg. Τα φρέσκα λαχανικά και κυρίως τα εσπεριδοειδή είναι οι καλύτερες πηγές της βιταμίνης C.
Η έλλειψη της βιταμίνης C προκαλεί την ασθένεια σκορβούτο , είναι δε γνωστή και σαν νόσος των ναυτικών , γιατί παλαιότερα στα καράβια οι ναυτικοί σε μεγάλα ταξίδια κατανάλωναν κονσέρβες και από τη διατροφή τους έλλειπε εντελώς η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών με συνέπεια να εκδηλώνουν συχνά τη νόσο. Το σκορβούτο προκαλεί πρήξιμο και μάτωμα στα ούλα, βλάβες στα δόντια , υποδόρια αιματώματα , αιμορραγίες των ιστών και αναιμία. Η χορήγηση βιταμίνης C θεραπεύει εντελώς τη νόσο σε λίγες μέρες.
Με το κάπνισμα ένα μεγάλο μέρος της βιταμίνης C που υπάρχει στον οργανισμό καταστρέφεται, γι αυτό καλό θα είναι οι καπνιστές να πίνουν πολλούς χυμούς
Τα πορτοκάλια είναι πλούσια σε βιταμίνη C.
Είναι μια υδατοδιαλυτή ουσία που μοιάζει με υδατάνθρακα και λαμβάνει μέρος σε διαδικασίες του μεταβολισμού κυρίως των ζωικών οργανισμών.
Απομονώθηκε από τα επινεφρίδια το 1928 από το βιοχημικό Ούγγρο νομπελίστα Άλμπερτ Ζεντ Γκιόργκι και αναγνωρίστηκε σαν παράγοντας θεραπείας του σκορβούτου το 1932. Η ονομασία της ασκορβικό οξύ προέρχεται από την έκφραση αντισκορβουτική βιταμίνη, δηλαδή τη βιταμίνη που θεραπεύει και προλαβαίνει το σκορβούτο. Η βιταμίνη C έχει τεράστια σημασία για τον ανθρώπινο οργανισμό και είναι αναγκαία για τις διάφορες μεταβολικές λειτουργίες, όπως η σύνθεση του κολλαγόνου , η διατήρηση της σταθερότητας των αιμοφόρων αγγείων, το μεταβολισμό των αμινοξέων και της απελευθέρωσης των διαφόρων ορμονών στα επινεφρίδια. Οι ημερήσιες ανάγκες του ανθρώπου σε βιταμίνη C είναι μεγάλες και φτάνουν τα 70-80 mg. Τα φρέσκα λαχανικά και κυρίως τα εσπεριδοειδή είναι οι καλύτερες πηγές της βιταμίνης C.
Η έλλειψη της βιταμίνης C προκαλεί την ασθένεια σκορβούτο , είναι δε γνωστή και σαν νόσος των ναυτικών , γιατί παλαιότερα στα καράβια οι ναυτικοί σε μεγάλα ταξίδια κατανάλωναν κονσέρβες και από τη διατροφή τους έλλειπε εντελώς η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών με συνέπεια να εκδηλώνουν συχνά τη νόσο. Το σκορβούτο προκαλεί πρήξιμο και μάτωμα στα ούλα, βλάβες στα δόντια , υποδόρια αιματώματα , αιμορραγίες των ιστών και αναιμία. Η χορήγηση βιταμίνης C θεραπεύει εντελώς τη νόσο σε λίγες μέρες.
Με το κάπνισμα ένα μεγάλο μέρος της βιταμίνης C που υπάρχει στον οργανισμό καταστρέφεται, γι αυτό καλό θα είναι οι καπνιστές να πίνουν πολλούς χυμούς
πλούσιους στη βιταμίνη.
Στρες και βιταμίνες!
Το οξειδωτικό στρες σχετίζεται με την εμφάνιση πολλών χρόνιων νοσημάτων, όπως είναι τα καρδιαγγειακά και ο καρκίνος...
Η πρόσληψη αντιοξειδωτικών βιταμινών και άλλων ουσιών ίσως συμβάλλει στην προστασία του οργανισμού από την επίδραση των ελεύθερων ριζών και τη θωράκισή του από τις βλάβες που μπορούν να προκληθούν από αυτές. Σε επιδημιολογικές μελέτες, αλλά και σε μελέτες παρέμβασης, τόσο η επαρκής πρόσληψη αντιοξειδωτικών ουσιών όσο και τα επίπεδά τους στην κυκλοφορία του αίματος, έχουν συσχετιστεί με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων, αλλά και διαφόρων μορφών καρκίνου.
Ο χυμός πορτοκαλιού αποτελεί φυσική πηγή πλήθους αντιοξειδωτικών ουσιών, όπως η βιταμίνη C, διάφορα φλαβονοειδή (με κυριότερο την εσπεριδίνη) και καροτενοειδή, αλλά και άλλων πολύτιμων βιταμινών για τον οργανισμό, όπως είναι το φυλλικό οξύ. Όλα αυτά τα στοιχεία πιστεύεται ότι δρουν προστατευτικά για τον οργανισμό. Σε μια πρόσφατη μελέτη, δημοσιευμένη στο «Journal of Agricultural and Food Chemistry», εξετάστηκε η βιοδιαθεσιμότητα των αντιοξειδωτικών ουσιών του χυμού πορτοκαλιού σε υγιείς ενήλικους εθελοντές. Στη μελέτη αυτή χορηγήθηκαν 256 mg βιταμίνης C, 271 mg φλαβονοειδών, 6 mg φυλλικού οξέως με τη μορφή χυμού πορτοκαλιού.
Συγκεκριμένα, τα άτομα αυτά κλήθηκαν να εντάξουν στο καθημερινό τους διαιτολόγιο την κατανάλωση τριών ποτηριών των 240 ml χυμού πορτοκαλιού για τρεις εβδομάδες. Στο τέλος των τριών εβδομάδων, παρατηρήθηκε αύξηση στην κυκλοφορία των εθελοντών στα επίπεδα της βιταμίνης C κατά 59%, του φυλλικού οξέως κατά 46%, των καροτενοειδών κατά 22%, ενώ τα επίπεδα των φλαβονοειδών που μετρήθηκαν, βρέθηκαν 8 φορές υψηλότερα σε σχέση με τις τιμές στην αρχή της παρέμβασης. Σύμφωνα με την παραπάνω μελέτη, η κατανάλωση τριών ποτηριών χυμού πορτοκαλιού αποτελεί εξαιρετική πηγή αντιοξειδωτικών ουσιών άριστα απορροφήσιμων και αξιοποιήσιμων από τον οργανισμό.
ΒΙΤΑΜΙΝΗ C (ΑΣΚΟΡΒΙΚΟ ΟΞΥ)
Ευνοεί την επούλωση και την ίαση και προστατεύει από το στρες. Είναι εξαιρετικά σημαντική για τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος του οργανισμού. Βοηθάει επίσης την πέψη, προστατεύει τον οργανισμό από τις τοξίνες, έχει αποδειχθεί ότι περιορίζει τα συμπτώματα του κοινού κρυολογήματος και είναι ουσιαστικής σημασίας για υγιή δόντια, ούλα και οστά.
Πηγές: Γκρέιπφρουτ, ψημένη γλυκοπατάτα, βρασμένα γογγύλια, ακτινίδιο, λάχανο, βρασμένα λαχανάκια Βρυξελλών και μπρόκολο, μάνγκο, πορτοκάλι, πράσινη πιπεριά, φράουλες, βρασμένα σπαράγγια.
Στρες
Οποιαδήποτε κι αν είναι η πηγή στρες, σωματική ή συναισθηματική, το σώμα αντιδρά με την παραγωγή αδρεναλίνης, μιας ορμόνης που προκαλεί έναν καταιγισμό άλλων ορμονικών και νευρικών αντιδράσεων, οι οποίες εμφανίζονται σε όλο το σώμα και μας προετοιμάζουν «είτε να παλέψουμε είτε να φύγουμε». Αν και το μεγαλύτερο μέρος του στρες στις μέρες μας δεν απαιτεί γρήγορη σωματική δράση, ο οργανισμός μας αποκρίνεται ακόμα με αυτόν τον αρχαίο και δοκιμασμένο στον χρόνο τρόπο. Μέσα σε λιγότερο από ένα δευτερόλεπτο από τη στιγμή που νιώθουμε ανησυχία, ο καρδιακός ρυθμός επιταχύνει, η όραση οξύνεται και το αίμα εκτρέπεται στους μυς και πυκνώνει, περιμένοντας να διορθώσει κάποια πληγή.
Για το σωματικό στρες, αυτές οι αντιδράσεις είναι ιδιαίτερα χρήσιμες ∙ συνήθως διαρκούν λίγο, και στη συνέχεια, τα επίπεδα ορμονών επιστρέφουν στο φυσιολογικό και το νευρικό σύστημα σε μια πιο ήρεμη κατάσταση. Ο σημερινός τρόπος ζωής μπορεί μερικές φορές να συνδέεται με μακροχρόνιο ψυχολογικό στρες και αυτό μπορεί να αναγκάσει το σώμα να βρίσκεται σε συνεχή αντίδραση στο άγχος για μεγάλες χρονικές περιόδους.
Οι συνολικές επιπτώσεις του στρες στις διατροφικές ανάγκες δεν είναι πλήρως κατανοητές αλλά είναι γνωστό ότι, υπό συνθήκες στρες, ο μεταβολισμός του σώματος μπορεί να βρεθεί υπό πίεση. Μια επακόλουθη πιθανή επίδραση είναι στο ανοσοποιητικό σύστημα: μειώνει τις άμυνές του και μας αφήνει ενδεχομένως περισσότερο εκτεθειμένους σε λοιμώξεις και ασθένειες.
Για το σωματικό στρες, αυτές οι αντιδράσεις είναι ιδιαίτερα χρήσιμες ∙ συνήθως διαρκούν λίγο, και στη συνέχεια, τα επίπεδα ορμονών επιστρέφουν στο φυσιολογικό και το νευρικό σύστημα σε μια πιο ήρεμη κατάσταση. Ο σημερινός τρόπος ζωής μπορεί μερικές φορές να συνδέεται με μακροχρόνιο ψυχολογικό στρες και αυτό μπορεί να αναγκάσει το σώμα να βρίσκεται σε συνεχή αντίδραση στο άγχος για μεγάλες χρονικές περιόδους.
Οι συνολικές επιπτώσεις του στρες στις διατροφικές ανάγκες δεν είναι πλήρως κατανοητές αλλά είναι γνωστό ότι, υπό συνθήκες στρες, ο μεταβολισμός του σώματος μπορεί να βρεθεί υπό πίεση. Μια επακόλουθη πιθανή επίδραση είναι στο ανοσοποιητικό σύστημα: μειώνει τις άμυνές του και μας αφήνει ενδεχομένως περισσότερο εκτεθειμένους σε λοιμώξεις και ασθένειες.
Για να δημιουργηθεί αδρεναλίνη απαιτείται βιταμίνη C. Όταν τα επίπεδα αδρεναλίνης είναι υψηλά κατά τη διάρκεια μεγάλων περιόδων στρες, απαιτείται περισσότερη βιταμίνη C. Τα περισσότερα ζώα μπορούν να αυξήσουν τη σύνθεση αυτής της βιταμίνης, ώστε να συμβαδίζει με τις πρόσθετες ανάγκες. Οι γίδες μπορούν, παραδείγματος χάριν, να αυξήσουν την παραγωγή βιταμίνης C κατά 500 %. Δυστυχώς, ο άνθρωπος στηρίζεται στη δίαιτά του. Εάν αυτό δεν επιτυγχάνεται μέσω της κατανάλωσης πολλών τροφίμων πλούσιων σε βιταμίνη C, όπως τα πορτοκάλια, τα ακτινίδια, τα μούρα, οι πιπεριές, οι πατάτες και το μπρόκολο, μερικά μέρη του σώματος, όπως το ανοσοποιητικό σύστημα, μπορεί να παρουσιάσουν έλλειψη.
Έρευνες αποκαλύπτουν ότι η έλλειψη βιταμίνης C μειώνει τη δραστηριότητα των μικροφάγων, των κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος που κυριολεκτικά τρώνε τα εισβάλλοντα βακτήρια και τους ιούς. Λιγότερα μακροφάγα μάς κάνουν πιο επιρρεπείς στα κρυολογήματα και τη γρίπη, τα οποία μπορούν στη συνέχεια να μειώσουν περαιτέρω τη διαθέσιμη βιταμίνη C.
Όταν βρισκόμαστε σε μακροχρόνιο στρες είναι καλό να ενισχύουμε το ανοσοποιητικό μας σύστημα καταναλώνοντας άφθονα τρόφιμα πλούσια σε β-καροτένιο (πρόδρομη ουσία της βιταμίνης Α), όπως τα καρότα, τα σκούρα πράσινα λαχανικά και τα κίτρινα και πορτοκαλί φρούτα.
Η τακτική κατανάλωση των βιταμινών C και Α, καθώς επίσης του φυλλικού οξέος και του ψευδαργύρου, είναι ζωτικής σημασίας για να λειτουργεί το ανοσοποιητικό σύστημα και να προστατεύει ενάντια στις λοιμώξεις. Το φυλλικό οξύ βρίσκεται στα μαυρομάτικα φασόλια, το σπανάκι και άλλα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, ενώ καλές πηγές ψευδαργύρου είναι το καβούρι, τα στρείδια, το φύτρο σιταριού, το συκώτι, οι σπόροι κολοκύθας και το κόκκινο κρέας. FOOD TODAY
Περιεκτικότητα σε Βιταμίνη C στα 100γρ. αναλώσιμης τροφής
Η βιταμίνη C κατά των εγκεφαλικών επεισοδίων
ευωδιές..
Λουλούδι του δάσους
Ξύπνα λουλούδι του δάσους
πουλί του λιβαδιού
που σεργιανάς στον ουρανό
που ‘χεις τα μάτια μικρού ελαφιού
Σαν τα λουλούδια που πίνουν δροσιά
έτσι χορταίνω όταν με κοιτάς
σαν ευωδιά λουλουδιών πρωινή
σαν ευωδιά μαραμένου φύλλου είναι η ανάσα σου
Αχ, Κοίταξέ με, κοίταξέ με
αίμα της καρδιάς μου
Η γη χαμογελάει, τα νερά χαμογελάνε
τα σύννεφα στον ουρανό
όλα χαμογελάνε αγαπημένη μου
Ξύπνα λουλούδι του δάσους
ξύπνα ξύπνα αγαπημένη
Despierto flor de los valles
Corazon enamorado
Ινδιάνικο τραγούδι της φυλής Οτσιμπούεϊ
